Yayınlanma Tarihi: 31/12/2021 |3.9 min read |

Türkiye’de Tiyatro Afişleri ve Afiş Tasarımcıları

Tiyatro afişleri, tiyatro oyunlarının tanıtımında önemli bir yere sahip. Oyuna ilk bakış olarak değerlendirebileceğimiz tiyatro afişleri seyirciye oyuna dair fikir edinme imkanı sunuyor.

Afiş tasarımı, bir tiyatro oyununa ait diğer unsurlar (dekor tasarımı, ışık tasarımı vb.) kadar özen gerektiren bir iş. İyi bir afiş tasarımının renk, tipografi ve biçim bakımından oyunla uyum göstermesi beklenir. Bu şekilde seyirciye oyunla ilgili doğru bilgileri verebilir. Bunun yanında seyircinin ilgisini yakalaması da önemli.

Türkiye’de afiş tasarımının tarihi sürecine baktığımızda gerek yurt içi ve yurt dışında yaptıkları işlerle iz bırakan Mengü Ertel ve Yurdaer Altıntaş afiş tasarımcısı olarak öne çıkıyor. Günümüzde ise Önder Dündar ve Ethem Onur Bilgiç yaptıkları işlerle dikkat çekiyor.

İlk Afiş Atölyesi 1927 Yılında Açıldı

 Türkiye’de ilk afiş örneklerine Osmanlı İmparatorluğu’nun son zamanlarında ve Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında rastlanıyor. Bu dönemde teknik olarak yeterli gelişim gösterilmediği için afişler genellikle yazıya dayanıyordu. Tiyatro veya ürün tanıtımı için tasarlanan afişler vitrin veya sokaklarda sergileniyordu.

Afiş tasarımı eğitimi ilk olarak 1927 yılında Müdür Namık İsmail Bey tarafından Güzel Sanatlar Akademisi’nde başlatıldı. “Afiş Atölyesi” adıyla açılan eğitimden sonra afiş tasarımında konu ve içerik önem kazanmaya başlarken teknik anlamda da gelişmeler takip edildi.

Afiş Tasarımında Öne Çıkan Sanatçılar

 Cumhuriyet döneminden itibaren Türkiye’de, hem tiyatroda hem de diğer sanat dalları için yaptıkları işlerle öne çıkan birçok sanatçı bulunuyor. Bunlardan bazılarını sizin için listeledik.

  • Mengü Ertel

1973 yılında 1’inci İstanbul Tiyatro Festivali’nin afişini tasarlayan Mengü Ertel, çalışmalarında iletişim öğelerine ve estetiğe oldukça önem vermiştir. Bizans dönemi mozaiklerinden ilham alarak hazırladığı afişte tırnaklı bir yazı tipi kullanarak okumayı kolaylaştırmayı tercih etmiştir.

Yazı ve görsel öğelerin arasındaki dengeyi başarı ile kuran Mengü Ertel afiş tasarımından önce dekor ve kostüm tasarımı üzerinde çalışıyordu. Yönetmen Muhsin Ertuğrul’un teşvikleriyle tiyatro afişi tasarlamaya başlayan Mengü Ertel, hazırladığı tiyatro afişleriyle uluslararası birçok yarışmadan ödül aldı. Gol Kralı (1975) ve Keşanlı Ali Destanı (1984) Mengü Ertel’in hazırladığı tiyatro afişleri arasında.

  • Yurdaer Altıntaş

Yurdaer Altıntaş, 1957 yılında Afiş Atölyesi’nden mezun oldu. Grafik tasarım alanında oldukça ünlü olan Yurdaer Altıntaş, 1964 yılında ilk kişisel sergisiyle de ilk Türk Grafik Tasarım Sergisi’ni de açmış oldu.

Sanatçı, grafik tasarımına yaptığı katkılardan dolayı ICOGRADA (International Council of Graphic Design Associations) tarafından 2004 yılında Başarı Ödülü’ne layık görüldü. 2016 yılında ise Türk Tasarım Danışma Konseyi’nin Onur Ödülü, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanı tarafından verildi.

Eşeğin Gölgesi (2016), Akıl Uçuğu (2016), Meksikalı (1985), 2019 yılında hayatını kaybeden sanatçının hazırladığı tiyatro afişlerinden.

  • Önder Sakıp Dündar

Mimar Sinan Üniversitesi Grafik Tasarım mezunu sanatçı, Akbank Caz Festivali ve Theatre Hours için birçok afiş tasarladı. Bunun yanında Kumbaracı50’nin beğenilen oyunlarının afiş tasarımı da sanatçıya ait. 2019 yılında Loeries tarafından “Yılın En Başarılı Tasarımcısı” seçilen sanatçının yurt içinde ve yurt dışında birçok ödülü bulunuyor.

  • Ethem Onur Bilgiç

Mimar Sinan Üniversitesi Grafik Tasarım mezunu olan Ethem Onur Bilgiç, festival ve tiyatro oyunları için afiş tasarlamadan önce yayınevleri için tasarımlar hazırladı. Moda Sahnesi, GalataPerform, DasDas ve Oyun Atölyesi daha önce çalıştığı tiyatrolar arasında. Ayrıca sanatçının, Ahlat Ağacı ve Kelebekler gibi ödüllü filmler için hazırladığı tasarımlar oldukça ilgi gördü.

 

Kaynak:

“Türk Tiyatro Afişleri ve Devlet Tiyatroları için Tiyatro Afişleri” – Umut Can İltaş
https://onderdundar.com/
https://ethemonur.com/

Paylaş!