Yayınlanma Tarihi: 06/07/2020 |4.6 min read |

Pandemi Sürecinde Tiyatrolar

Tiyatrolar zorlu bir süreçten geçiyor

Salgın sebebiyle mart ayında faaliyetleri askıya alınan sinema, tiyatro ve gösteri merkezleri gibi işletmeler 1 Temmuz itibariyle açıldı. Salgın süresince neler yapıldı? Tiyatronun öneminin derinden hissedildiği bu uzun aradan sonra normalleşmeyle birlikte tiyatroseverleri neler bekliyor? İşte salgın sürecinde tiyatro etkinliklerinden haberler…

Pandemi süresince sanata uzak kaldık.

 

Salgının ilk dönemleri: Arşivlerin açılması

Bütün dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgını, tiyatro sektörünü de derinden etkiledi. Doğası gereği canlı ve seyirciyle var olan tiyatro sanatı, mart ayından itibaren ülkemizde ve dünyanın pek çok yerinde sahnelerini kapamak zorunda kaldı. Evde izolasyonla geçen salgının ilk dönemlerinde, Dünya Tiyatro Günü’nü bile sahnelerden uzak, evlerimizde kutladık. Hal böyle olunca birçok tiyatro ekibi, bu sanatı evlerimize konuk etti. Önceki sezon oyunlarını online platformlarda erişime açan yerel ve global tiyatro ekipleri, biraz da olsa tiyatro özlemini gidermeyi amaçladı.

Dünya tiyatrosunun önemli örneklerini izleme şansını elde ettiğimiz bu dönem, birçok tiyatroseverin tiyatro türlerine, hatta farklı tiyatrolardan Shakespeare eserleri yorumlarına kolayca ulaşmasını sağladı. Shakespeare Globe Theatre, The National Theatre London, Schaubühne Berlin, Münchner Kammerspiele, Balşoy Tiyatrosu, Royal Court Theatre gibi dünyanın en büyük tiyatro ekiplerinin tiyatro yorumları sanatseverlerle buluştu. Türkiye’den de pek çok özel tiyatro ve şehir tiyatroları, YouTube üzerinden arşivlerini açarak bu zor zamanda seyircilerle arasındaki bağın devamlılığına önayak oldu.

İkinci evre: Online çalışmalar

Her ne kadar açılan tiyatro arşivleri sanatseverleri heyecanlandırıp meraklarını gidermesini sağlamış olsa da sahnelenmek için hazırlanan oyunların ekran başında aynı etkiyi vermediğini söyleyenler de yok değil. Bunun sonucunda internetin ve teknolojinin nimetlerinden yararlanıp online çalışmalarda bulunan pek çok tiyatro, hem tiyatro tarihi hem de tiyatronun bugünü ve geleceğine dair söyleşiler düzenlemeye başladı. Öyle ki tiyatro metinleri konuşuldu; Shakespeare, Moliere, Beckett, Çehov metinleri analiz edildi. Hatta video konferans yoluyla tiyatro kursları ve tiyatro etkinlikleri gerçekleştirildi. Okuma tiyatroları, yaratıcı drama çalışmaları, online çocuk oyunları, hikaye anlatıcılığı bu dönemde sıkça karşımıza çıkmaya başladı. Sanatçıların üretme isteği ve seyirciyle bağını koparmama tutkusuyla bu süreç, tüm dünyada benzer şekilde işledi.

Bu süreçte pek çok online iş izleme fırsatı yakalandı.

 

1 Temmuz ve yasağın kalkması

Salgının kontrol altına alınmasıyla birlikte “normalleşme” süreci kapsamında 1 Temmuz 2020 itibariyle tiyatrolar açıldı. Ancak yasağı yerini “yeni normal” döneminde bir takım kısıtlamalar aldı. Artık tiyatro salonları ancak kapasitesinin yüzde 60’ı kadar seyirci ağırlayabilecek. Seyirci koltukları arasında birer kişilik boşluk bırakılarak sosyal mesafeye uygun halde oyun izlenebilecek. Salonlar sürekli dezenfekte edilecek ve giriş çıkışlarda kalabalık olmaması için kademeli olarak salona giriş çıkış yapılacak. Maske takılması zorunlu olacak ve salonlardaki klimalar dışarıdan temiz hava alacak şekilde çalıştırılacak.

“Kültür ve Sanat Tesislerinde Kontrollü Normalleşme Süreci” konulu genelgeyle düzenlenen 1 Temmuz sonrası tiyatroların uyması gereken kurallar, birçok özel tiyatronun zorluklarla karşılaşmasına neden olacak türde. Haliyle mart ayında sezonu kapatmak durumunda kalan birçok özel tiyatro henüz perdelerini açabilecek durumda değil. Devlet tiyatroları ise temmuz ve ağustos aylarını hareketli geçirecek. “Açık Hava Yaz Oyunları” kapsamında birçok şehirde sahne alacak olan Devlet Tiyatroları yeni sezon öncesi sanatseverleri tiyatroyla buluşturacak.

Sosyal mesafeye uygun şekilde düzenlenmiş sahne örneği.

 

Dünyadaki tiyatro yasağı süreci

Türkiye’de olduğu gibi yurt dışında da yasak süreci birbirine yakın tarihlerde gerçekleşti. Mart ayında pek çok ülke kapalı alanları ve tiyatro etkinlikleri gibi kültürel faaliyetleri yasakladı. Broadway 2021 Ocak ayına kadar kapalı olacağını açıklarken, İngiltere West End tiyatroları 1 Ağustos 2020’ye kadar perdelerini açmayacağını ilan etti. Bu dönemde dünya çapında bütün ödül törenleri ertelendi ya da iptal edildi. Bunun yanı sıra pek çok tiyatro, salgın döneminde zor dönemlerden geçti. İngiltere’nin köklü tiyatrolarından Shakespeare Globe, bu süreci atlatmak için seyircilerinden bağış toplama yoluna gitti.

Ancak tiyatroların kapalı olduğu bu dönem dünyada da üretimlerin çeşitlendiği bir dönem oldu. Prag’da Çekya Devlet Tiyatrosu platformun üzerinde oynamaya devam etti. Seyircilerin arabalarının içerisinde oyunu izlemeleriyle tiyatroya yeni bir soluk getirmeyi başardılar. Aynı şekilde Almanya’nın Göttingen şehrinde de tiyatro otoparkında performanslar gerçekleşti. Video konferansla gerçekleşen performanslar da son dönemin en popüler çalışmalarından diyebiliriz. Son olarak Almanya ve İngiltere’nin önde gelen tiyatroları koltuk kapasitelerini azaltarak sosyal mesafeye uygun hale getirdikleri salonlarıyla yeni sezona hazırlık yapmayı sürdürdüler.

Paylaş!